Trong Phần 1 được đăng tải cách đây vài ngày, NexusNovum đã đề cập rằng việc thuế nhập khẩu vào Canada giảm xuống 0% đối với hơn 96% dòng thuế mới chỉ là một nửa câu chuyện. Nếu doanh nghiệp vẫn tiếp tục gia công theo hình thức OEM hoặc Private Label cho các nhà bán lẻ, không tự phát triển thị trường hay xây dựng nhận diện thương hiệu tại nước nhập khẩu, thì lợi ích từ thuế suất ưu đãi gần như không đáng kể. Thực tế, theo số liệu thống kê từ hai phía Việt Nam và Canada, chỉ khoảng 18% hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam sang Canada có chứng nhận xuất xứ Việt Nam để được hưởng ưu đãi thuế quan CPTPP.
Theo quan sát của NexusNovum, giải pháp cốt lõi để phát triển thị trường là thiết lập hiện diện thương mại – dưới hình thức văn phòng đại diện hoặc công ty con – tại quốc gia nhập khẩu. Với hiện diện này, doanh nghiệp có thể chủ động triển khai các hoạt động như đăng ký thương hiệu, đăng ký hoặc công bố sản phẩm, xây dựng kho tổng nhằm tối ưu hóa chi phí và tốc độ logistics, đồng thời cung cấp dịch vụ bảo hành và chăm sóc khách hàng hậu mãi một cách trực tiếp và hiệu quả hơn.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất trong việc vận hành một cơ sở như vậy tại nước đối tác chính là yếu tố con người. Phần lớn doanh nghiệp nhận thấy rằng chỉ những nhân sự chủ chốt sẵn có từ công ty mẹ mới đủ độ tin cậy và năng lực để đảm nhiệm giai đoạn khởi sự, bởi họ am hiểu sản phẩm, có kinh nghiệm phát triển thị trường, và có khả năng triển khai kế hoạch theo đúng định hướng và yêu cầu của doanh nghiệp.
Chính vì vậy, trong quá trình đàm phán các hiệp định thương mại tự do, các quốc gia đối tác luôn dành một phần quan trọng để quy định về quyền di chuyển lao động nội bộ doanh nghiệp (#intracompanytransfer #ICT), cho phép nhân sự từ công ty mẹ được sang làm việc tại nước đối tác. Trong bài viết thứ hai này, NexusNovum sẽ tóm tắt hai con đường mà doanh nghiệp Việt Nam có thể sử dụng để đưa nhân sự quản lý sang Canada nhằm triển khai dự án đầu tư trực tiếp.
1. Con đường hiện hữu – GATS và gánh nặng “Canadian Benefits”
Như mọi người có thể đã biết, doanh nghiệp Việt Nam HIỆN NAY chỉ có thể đưa nhân sự sang Canada trong khuôn khổ WTO (GATS), dựa trên mục 205(a) IRPR, mã C62/C63. Nhìn qua, điều kiện có vẻ khá đơn giản: chỉ cần là quản lý, giám đốc hoặc chuyên gia đã làm việc ít nhất 1 năm trong 3 năm gần nhất tại công ty mẹ ở Việt Nam.
Nhưng thực tế lại có một rào chắn rất khó vượt qua: phải là công ty “đa quốc gia” và phải chứng minh Canadian Benefits (tạm dịch: lợi ích cho người Canada), cụ thể:
(i) Với yêu cầu chứng minh công ty đa quốc gia, doanh nghiệp phải có hiện diện ở một nước thứ ba trước khi nộp hồ sơ vào Canada.
(ii) Với yêu cầu về Canadian Benefits, doanh nghiệp phải cho thấy sự hiện diện của nhân sự công ty mẹ ở Canada sẽ mang lại lợi ích kinh tế, xã hội và văn hóa cụ thể cho Canada. Ví dụ như tạo công ăn việc làm cho người Canada, thuê văn phòng riêng biệt, có lễ tân, hoạt động kinh doanh sẽ mang đến lợi ích nhìn thấy được cho cộng đồng. Từ năm ngoái đến nay, yêu cầu chứng minh Canadian Benefits này đã làm tăng cao chi phí khởi sự của hầu hết các dự án. Với các tập đoàn lớn, việc đáp ứng điều kiện này vẫn còn khả thi; nhưng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt Nam, gần như là không thể.
Một khó khăn khác là người phối ngẫu (vợ/chồng) của nhân sự được thuyên chuyển không còn được phép xin Open Work Permit (OWP – tạm dịch: Giấy phép làm việc mở) để đi cùng ngay trong năm đầu tiên với người lao động được điều chuyển. Theo quy định của Chính phủ Canada, OWP chỉ được cấp cho người phối ngẫu nếu người lao động chính đang giữ vị trí quản lý cấp cao và Work Permit (WP – tạm dịch: Giấy phép làm việc) của họ còn thời hạn tối thiểu 18 tháng
2. Cánh cửa mới – CPTPP và những cam kết thông thoáng
Như đã đề cập, một nội dung đặc biệt quan trọng của Hiệp định CPTPP nằm ở Phụ lục 12-A Cam kết của Canada. Trên cơ sở đó, trong pháp luật di trú Canada, theo mục 204(a) Immigration and Refugee Protection Regulations (IRPR – tạm dịch: Quy định về Bảo vệ Người nhập cư và Người tị nạn), các doanh nghiệp thuộc khối CPTPP được quyền thuyên chuyển nhân sự nội bộ sang Canada. Đáng chú ý, hướng dẫn của cơ quan Immigration, Refugees and Citizenship Canada (IRCC – tạm dịch: Bộ Di trú, Tị nạn và Quốc tịch Canada) khi triển khai hình thức ICT theo cam kết này không đặt ra bất kỳ yêu cầu nào về việc chứng minh “Canadian Benefits” như đã đề cập ở phần trên.
Cụ thể, điều kiện vẫn giữ nguyên: nhân sự phải có ít nhất 1 năm làm việc trong 3 năm gần nhất tại công ty mẹ và đảm nhiệm vị trí quản lý, lãnh đạo hoặc chuyên gia trong tập đoàn. Tuy nhiên, sự khác biệt quan trọng nằm ở các điểm sau:
- Không bắt buộc chứng minh lợi ích kinh tế – xã hội cho Canada.
- Doanh nghiệp chỉ cần có quan hệ hợp pháp mẹ–con–chi nhánh–liên kết với công ty ở
- Và đặc biệt: người phối ngẫu đi cùng có thể được cấp OWP để làm việc cho hầu hết chủ sử dụng tại Canada – điều mà GATS không đảm bảo.
Nói cách khác, CPTPP đã biến một “giấy phép khó nhằn và nhiều gánh nặng” thành một con đường thông thoáng cho doanh nghiệp thuộc khối CPTPP muốn thiết lập hiện diện thương mại tại Canada.
Chi tiết so sánh về những điểm khác nhau của hai con đường di chuyển lao động nội bộ thực hiện dự án đầu tư tại Canada sẽ được chúng tôi sớm đăng tải trên trang www.nexusnovum.ca để Quý Độc giả có thể tìm hiểu chi tiết hơn.
3. “NHƯNG”
Chính chữ “nhưng” này là lý do khiến con đường thứ hai hiện vẫn chưa thể triển khai ngay. Trong Phần 3, sẽ được đăng trong vài ngày tới, NexusNovum sẽ tiếp tục “trò chuyện” cùng Quý Độc giả về nguyên nhân của sự đình trệ, những diễn biến mới nhất, và một vài khuyến nghị dành cho các doanh nghiệp Việt Nam đang mong muốn khai phá con đường mới để tiếp cận thị trường Canada cho hàng hóa và dịch vụ của mình
Lưu ý: Bài viết được chia sẻ từ quan điểm và trải nghiệm cá nhân của NexusNovum. Những thông tin tại bài viết này chỉ nên được sử dụng nhằm mục đích tham khảo. Chúng tôi không chịu trách nhiệm hay có nghĩa vụ pháp lý đối với bất kỳ cá nhân, tổ chức nào sử dụng thông tin tại bài viết này ngoài mục đích tham khảo.
NexusNovum không hành nghề tư vấn di trú Canada. Nếu Quý Anh Chị cần tư vấn pháp lý, tùy theo lĩnh vực và thẩm quyền lãnh thổ, nên liên hệ Luật sư có giấy phép hành nghề hoặc chuyên gia tư vấn di trú phù hợp. Vui lòng trích dẫn nguồn “NexusNovum” khi sử dụng hoặc chia sẻ bài viết này tại bất kỳ đâu.
