Khoảng ba đến bốn năm trước, câu chuyện “xuất khẩu hàng vào Canada” vẫn còn là điều gì đó xa vời. Thị trường Canada vốn nổi tiếng khó tính, hệ thống pháp lý và tiêu chuẩn kỹ thuật phức tạp. Ngành bán lẻ ở đây đã phát triển đến mức bão hòa của nền kinh tế tư bản độc quyền – nơi dường như không còn chỗ cho những thương hiệu mới, chưa được nhận diện. Thêm vào đó, chi phí logistics nhiều tầng lớp khiến giá thành sản phẩm bị đội lên, làm các nhà sản xuất nhỏ lẻ khó lòng cạnh tranh với những doanh nghiệp đã bám rễ từ trước. Đồng thời, chủ nghĩa tiêu dùng nội địa mạnh mẽ của người Canada luôn khuyến khích họ ưu tiên sử dụng hàng hóa “Made in Canada”.
Thế nhưng, chính sách thuế quan bất định dưới thời Tổng thống Donald Trump đã khiến nhiều doanh nghiệp Canada – vốn lệ thuộc vào thị trường Mỹ – buộc phải “đổi hướng”, đi tìm cơ hội ở những thị trường mới. Cùng lúc đó, hàng hóa Việt Nam cũng gặp không ít biến động khi xuất khẩu sang Mỹ, khiến các doanh nghiệp Việt phải tìm “lối thoát” khả dĩ ở những quốc gia trong khu vực Bắc Mỹ. Trong bối cảnh ấy, Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) trở thành chiếc cầu nối quan trọng – một “sân chơi thương mại tự do” với lợi thế cốt lõi là miễn giảm sâu thuế suất nhập khẩu, mở ra cánh cửa qua lại giữa Bắc Mỹ và Đông Nam Á.
Trong nhiều năm qua, trên hành trình đi lại giữa hai nước, Luật sư Nguyễn Trung Hiếu – nhân sự chủ chốt của NexusNovum có cơ hội tham dự và trình bày tại một số diễn đàn, hội thảo thương mại trong vai trò Luật sư Thương mại Quốc tế, từ đó, tiếp xúc nhiều chủ doanh nghiệp Việt Nam sản xuất xuất khẩu. Không ít doanh nghiệp tự hào vì sản phẩm của họ đã có mặt ở hầu hết các thị trường lớn, với doanh số ấn tượng. Thế nhưng, thật khó để tìm thấy những thương hiệu Việt được nhận diện rõ ràng trên các kệ hàng ở Bắc Mỹ. Ngoài Trung Nguyên – với sự hiện diện tại các “chợ Châu Á” – bạn có thấy thương hiệu cà phê Việt nào khác xuất hiện không? Nhiều sản phẩm ta biết chắc là hàng Việt, nhưng trên nhãn lại chẳng hề ghi “Made in Vietnam”. Vì sao lại như vậy?
Lý do nằm ở chỗ, bấy lâu nay khái niệm “xuất khẩu” ở Việt Nam thường được hiểu chung cho cả hình thức bán hàng ra nước ngoài dưới thương hiệu của bên nhập khẩu – hay còn gọi là OEM/Private Label. Nhà sản xuất Việt chỉ cần sản xuất theo tiêu chuẩn, giao hàng đúng hạn và nhận thanh toán – mà không cần “mang chuông đi đánh xứ người”. Toàn bộ việc phát triển thị trường, nghiên cứu thị hiếu, hay xây dựng thương hiệu đều do đối tác nước ngoài đảm nhận. Vì thế, nhiều doanh nghiệp Việt không quan tâm đến các yếu tố như ưu đãi thuế quan, tỷ lệ nội địa hóa, hay chứng nhận xuất xứ hàng hóa – những yếu tố then chốt để tận dụng lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do như CPTPP. Hệ quả là, cánh cửa thị trường mà Chính phủ đã nỗ lực mở ra cho doanh nghiệp Việt lại bị bỏ phí.
Trong khi đó, việc tra cứu ưu đãi thuế quan CPTPP lại không hề phức tạp. Chỉ cần mã HS Code của sản phẩm, doanh nghiệp có thể nhanh chóng so sánh mức thuế ưu đãi của hàng Việt Nam với hàng hóa đến từ các đối thủ cạnh tranh. Từ năm 2025, khi Canada chính thức ngừng áp dụng thuế ưu đãi phổ quát (GPT) cho hàng Việt Nam, thuế suất CPTPP sẽ trở thành “vũ khí cạnh tranh” mới, giúp hàng Việt lấy lại lợi thế tại thị trường này.
Tuy nhiên, CPTPP không chỉ dừng lại ở việc cắt giảm thuế quan. Hiệp định này còn mở ra cơ hội cho doanh nghiệp Việt vượt qua các rào cản phi thuế quan – từ việc thiết lập văn phòng đại diện, thuê kho bãi, cho đến nghiên cứu thị trường và chăm sóc khách hàng sau bán hàng. Nói cách khác, CPTPP không chỉ giúp hàng Việt “ra được thế giới”, mà còn giúp doanh nghiệp Việt “đứng vững tại thế giới”.
Trong bài viết tiếp theo, NexusNovum sẽ chia sẻ tiếp về Phụ lục của Canada cam kết dành cho đối tác CPTPP (có Việt Nam) trong việc cho phép di chuyển lao động nội bộ để tiếp cận thị trường. Kính mời Quý độc giả tiếp tục theo dõi tại http://www.nexusnovum.ca.
Lưu ý:
Bài viết này được thực hiện dựa trên quy định của pháp luật hiện hành và kinh nghiệm thực tế. Những thông tin tại bài viết này chỉ nên được sử dụng nhằm mục đích tham khảo. Chúng tôi không chịu trách nhiệm hay có nghĩa vụ pháp lý đối với bất kỳ cá nhân, tổ chức nào sử dụng thông tin tại bài viết này ngoài mục đích tham khảo. Trước khi đưa ra bất kỳ sự lựa chọn hoặc quyết định nào, Quý Khách hàng vui lòng tham vấn thêm các khuyến nghị một cách chính thức, hoặc liên hệ NexusNovum để nhận được sự tư vấn chuyên sâu từ chúng tôi.
Vui lòng trích dẫn nguồn “NexusNovum” khi sử dụng hoặc chia sẻ bài viết này tại bất kỳ đâu.
