Trong Phần 1, NexusNovum đã đề cập đến thực tế rằng chỉ khoảng 18% hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang Canada hiện đang tận dụng được ưu đãi thuế quan từ Hiệp định CPTPP. Nguyên nhân chủ yếu, theo NexusNovum, là do phần lớn doanh nghiệp Việt vẫn xuất khẩu gián tiếp thông qua thương lái, thay vì tiếp cận trực tiếp thị trường này.
Ở Phần 2, NexusNovum chia sẻ một hướng đi mới cho doanh nghiệp Việt Nam: đưa nhân sự chủ chốt sang Canada làm việc theo diện Giấy phép lao động (Work Permit) miễn đánh giá LMIA, căn cứ theo cơ chế Intra-Company Transfer (ICT) trong khuôn khổ CPTPP. Nếu các cam kết của Canada được áp dụng đầy đủ cho Việt Nam, nhà đầu tư Việt không cần chứng minh “lợi ích cho Canada” (Canadian Benefits) và thậm chí có thể xin Open Work Permit cho vợ/chồng đi cùng.
Nghe có vẻ rất thuận lợi, đúng không? Tuy nhiên — và đây là “chữ NHƯNG” quan trọng — cơ chế này vẫn chưa được vận hành trơn tru.
Một số lưu ý trước khi vào nội dung chính
(a) Loạt bài này đề cập đến một khái niệm ít khi được nhắc tới trong các bản tin di trú Canada: các cam kết quốc tế của Canada trong khuôn khổ WTO (GATS) và CPTPP. Trong lĩnh vực pháp lý, đây được gọi là “nghĩa vụ điều ước quốc tế” (treaty obligations), thuộc phạm vi luật thương mại quốc tế và luật quốc tế công.
Từ những nghĩa vụ này, Chính phủ Canada (cũng như các quốc gia thành viên khác) sẽ ban hành luật và quy trình nội địa để thực thi. Vì vậy, trên thực tế, chúng ta thường nghe nói nhiều về IRPA (Immigration and Refugee Protection Act) – Luật Di trú và Tị nạn, hay IRPR (Immigration and Refugee Protection Regulations) – Quy định hướng dẫn thi hành, hơn là trực tiếp về các cam kết trong CPTPP.
NexusNovum đề cập đến gốc rễ này để giúp Người đọc hiểu rõ hơn vì sao quy định về cấp Work Permit theo diện ICT trong CPTPP sắp được áp dụng đối với Việt Nam.
(b) Một phát hiện đáng chú ý mà NexusNovum rất vui được chia sẻ là cam kết của Canada trong CPTPP không yêu cầu điều kiện “Canadian Benefits” như trong cơ chế ICT hiện hành.
Cụ thể, quy định cấp giấy phép lao động cho nhân sự ICT miễn LMIA theo Mục 204(a) IRPR (dành cho CPTPP) đơn giản hơn nhiều so với Mục 205(a) IRPR (dành cho WTO ngoài CPTPP).
Quý Độc giả có thể xem bảng so sánh tại ĐÂY
(c) Loạt bài này không đề cập đến việc định cư. Nhiều doanh nhân Việt Nam thực sự quan tâm đến đầu tư và mở rộng thị trường, chứ không đặt nặng yếu tố định cư.
Điều họ cần biết là cơ hội xin giấy phép lao động miễn LMIA cho bản thân và vợ/chồng, vốn đã được Canada cam kết trong CPTPP và nội luật hóa trong IRPA/IRPR.
Phần nội dung NexusNovum chia sẻ chỉ nhằm cung cấp thông tin về pháp luật thương mại quốc tế giữa Việt Nam và Canada.
Về chi tiết hồ sơ, Quý Độc giả vui lòng trao đổi trực tiếp với các chuyên gia tư vấn di trú hợp pháp của Canada. (Lưu ý: kiểm tra hiệu lực giấy phép hành nghề của người tư vấn trước khi liên hệ.)
Vì sao Canada vẫn chưa áp dụng cơ chế ICT CPTPP cho doanh nghiệp Việt Nam?
1. Vướng mắc mang tên “ENT”
ENT là viết tắt của “Economic Needs Test” – kiểm tra nhu cầu kinh tế. Hiện nay, pháp luật Việt Nam quy định áp dụng đánh giá ENT đối với doanh nghiệp bán lẻ nước ngoài khi muốn mở cơ sở bán lẻ thứ hai trở lên (theo Nghị định 09/2018/NĐ-CP). Mục tiêu của ENT là bảo hộ thị trường bán lẻ nội địa. Tuy nhiên, các đối tác CPTPP và cả EU/Anh đều coi ENT là một rào cản phi thuế quan quan trọng cần gỡ bỏ với họ.
Theo cam kết CPTPP và cả EVFTA, sau 5 năm kể từ khi gia nhập, Việt Nam phải xóa bỏ ENT đối với nhà bán lẻ các nước đối tác. Đi xa hơn, ở Phụ lục 12-A CPTPP, Canada ghi rõ (tạm dịch): “Canada cho phép di chuyển lao động nội bộ theo CPTPP nếu nước đối tác không duy trì các rào cản như ENT.”
Mặc dù thời hạn 5 năm của CPTPP đã đến từ tháng 1/2024, việc sửa đổi Nghị định 09/2018/NĐ-CP từ phía Việt Nam vẫn chưa hoàn tất. Trên website Chính phủ Canada, mục hướng dẫn ICT theo CPTPP vẫn nêu: “Canada only extends the category to signatory countries that have the same requirements. Therefore, although Vietnam has an ICT section in their annex, it is not equal to Canada’s as they impose proportionality requirements, which are a form of economic needs test.” (tạm pandemic: Canada chỉ mở rộng danh mục này đối với các quốc gia ký kết có quy định tương tự. Do đó, mặc dù Việt Nam có quy định về diện nhân sự nội bộ doanh nghiệp (ICT) trong phụ lục của mình, nhưng quy định này không tương đương với quy định của Canada, do Việt Nam áp dụng yêu cầu về tính tương xứng (proportionality requirements), vốn được xem là một dạng của kiểm tra nhu cầu kinh tế).
Nói ngắn gọn: vì Việt Nam còn áp dụng ENT, nên Canada chưa cho doanh nghiệp Việt hưởng cơ chế ICT CPTPP.
2. Diễn biến mới nhất
Sau gần hai năm chờ đợi, Chính phủ Việt Nam đã đưa việc sửa đổi Nghị định 09/2018/NĐ-CP vào chương trình làm việc, nhằm bãi bỏ ENT đối với các đối tác CPTPP và EVFTA.
Trong dự thảo lần 2 (tháng 10/2025), nội dung này tiếp tục được khẳng định là cần thiết để thực hiện nghĩa vụ điều ước quốc tế của Việt Nam.
Khi văn bản này được thông qua (dự kiến Quý IV/2025), doanh nghiệp Việt Nam sẽ chính thức nắm trong tay “chìa khóa CPTPP” – mở ra con đường thuận lợi hơn hẳn so với các quốc gia ngoài khối như Trung Quốc, Thái Lan hoặc Ấn Độ.
3. Doanh nghiệp nên chuẩn bị gì ngay lúc này?
(i) Xây dựng kế hoạch hiện diện tại Canada:
- Lựa chọn hình thức phù hợp như văn phòng đại diện, công ty con hoặc kho trung chuyển.
- Doanh nghiệp thể cân nhắc đầu tư cơ sở đóng gói hoặc hoàn thiện sản phẩm nếu không đòi hỏi nhiều lao động.
Đặc biệt, hàng hóa sản xuất tại Canada đáp ứng Hiệp định CUSMA (Canada – Hoa Kỳ – Mexico) có thể xuất khẩu sang Hoa Kỳ với thuế suất 0%.
(ii) Lựa chọn nhân sự chủ chốt: Đảm bảo nhân sự dự kiến đi Canada đã làm việc tối thiểu 12 tháng tại công ty mẹ, đủ điều kiện nộp hồ sơ ICT miễn LMIA.
(iii) Xây dựng kế hoạch kinh doanh (Business Plan): Bao gồm nghiên cứu thị trường Canada, khảo sát dịch vụ logistics, tìm kiếm kênh phân phối và các thủ tục đăng kí sản phẩm/thương hiệu.
(iv) Tìm kiếm đối tác tin cậy: Luật sư, tư vấn thuế, đơn vị hỗ trợ thương mại.
🥃🥃🥃 Lưu ý quan trọng về pháp luật đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam:
Khi mở rộng hoạt động sang thị trường Canada, doanh nghiệp cần thực hiện đầy đủ các thủ tục pháp lý, bao gồm đăng ký đầu tư ra nước ngoài, xin phép chuyển vốn tại Ngân hàng Nhà nước, và đề nghị chấp thuận đưa lao động làm việc ở nước ngoài.
Tuy nhiên, không ít nhà đầu tư vì ngại quy trình phức tạp hoặc thiếu thông tin chính thống đã lựa chọn chuyển vốn qua các kênh không hợp pháp. Cách làm này tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng, có thể dẫn đến vi phạm đồng thời pháp luật Việt Nam và Canada, thậm chí vô tình bị xem là tham gia hoạt động rửa tiền xuyên biên giới.
Để đảm bảo tuân thủ quy định và an toàn pháp lý trong mọi giao dịch, Quý Độc giả có thể liên hệ Công ty Luật LexNovum Lawyers (văn phòng tại TP. Hồ Chí Minh) để được tư vấn và hỗ trợ chuyên sâu.
4. Lời kết cho chuỗi bài viết
Thuế suất 0% chỉ là bức tường đầu tiên được dỡ bỏ. Để đưa thương hiệu Việt vươn ra Canada, doanh nghiệp cần thiết lập hiện diện thương mại bài bản, thay vì chỉ tiếp tục xuất khẩu gián tiếp qua thương lái. CPTPP đã mở ra cơ chế để doanh nghiệp có thể đưa nhân sự chủ chốt sang xây dựng thị trường. Và trong vài tuần hoặc vài tháng tới, hy vọng “chìa khóa ENT” từ phía Việt Nam sẽ chính thức mở cánh cửa này.
Quý Độc giả quan tâm chủ đề này, vui lòng theo dõi Webiste của NexusNovum để cập nhật các thông tin mới nhất.
Đồng thời, NexusNovum cũng sẽ có mặt tại Viet Expo 2025 với thông tin cụ thể như sau:
🗓 Thời gian: 10:00 AM – 5:00 PM, Sunday, November 9, 2025
📍 Địa điểm: Booth H10 – Oasis Convention Centre, Mississauga, Ontario, Canada
Chúng tôi rất mong được chào đón Quý vị tại triển lãm thương mại quốc tế đầy sôi động tại Canada. Hãy ghé thăm gian hàng của NexusNovum để cùng nhau mở ra những cơ hội hợp tác mới! 💙
Vui lòng đăng ký lịch hẹn với NexusNovum qua email: mai.dinh@lexnovum.com.vn or hugh.nguyen@nexusnovum.ca để biết thêm về chiến lược mở rộng thị trường và tư vấn đầu tư hai chiều giữa Việt Nam và Canada.
Lưu ý: Bài viết được chia sẻ từ quan điểm và trải nghiệm cá nhân của NexusNovum. Những thông tin tại bài viết này chỉ nên được sử dụng nhằm mục đích tham khảo. Chúng tôi không chịu trách nhiệm hay có nghĩa vụ pháp lý đối với bất kỳ cá nhân, tổ chức nào sử dụng thông tin tại bài viết này ngoài mục đích tham khảo.
Please cite the source “NexusNovum” when using or sharing this article anywhere.
